Browsing Articles Written by

Marit

Podcast

#15 Sennay Ghebreab – ‘Hoe kunnen mensen leren van de fouten die AI maakt?’

16 mei 2021 • By
Sennay Ghebreab - Suzanne Leclaire

#15 Sennay Ghebreab – Hoe kunnen mensen leren van de fouten die AI maakt?’ 

‘None but ourselves can free our minds’  

Hoogleraar Informatiekunde en oprichter van Civic AI Lab Sennay Ghebreab is expert op het terrein van Artificial Intelligence. En ervaringsdeskundige in de discriminerende werking ervan. In 2015 verricht hij baanbrekend onderzoek naar discriminerende patronen in algoritmes. Nadat de sensoren in de draaideur aan de universiteit waar hij werkte stopte met draaien voor hem. Het mechanisme herkende alleen de gezichtskleur van zijn blanke collegae en niet van hem.   

Tijdens deze podcast gaat Sennay in op de vraag van Derk Loorbach hoe wij als mens kunnen leren van de fouten die AI maakt. Als ‘fout’ neemt Sennay de discrimerende mechanismen bij de hand. Met een weergaloze Redemption Song van ‘filosoof’ Bob Marley zet hij het onderzoek in vanuit het perspectief van de onderdrukte. Het antwoord op de centrale vraag ligt dichterbij dan we denken. Met ‘None but ourselves can free our minds’ roept hij ons op om het heft in eigen handen te nemen.  ‘Wij zijn AI en AI zijn wij’. 

Luister mee met het curiosophische onderzoek naar deze actuele vraag. 

De kunst

Redemption Song – Bob Marley 

De kern

  • Redemption Song van Bob Marley heb ik gekozen omdat hij het verleden, heden en de toekomst samenbrengt. Marley zingt niet alleen over liefde en menselijk contact maar ook vanuit het perspectief van de onderdrukten. Hij probeert zijn songs te reduceren tot simpele dingen want die maken mensen veerkrachtig en strijdbaar voor de toekomst.
  • Marley citeert met ‘None but ourselves can free our minds’ Marcus Garvey. In dit nummer heeft hij het over fysieke én mentale vrijheid. Deze mentale vrijheid is ook nu relevant door de informatie gevangenschap waarin wij zitten.
  • Mensen, organisaties en bedrijven weten dat beeldvorming cruciaal is. Het is niet zonder reden dat machthebbers van dictaturen de media afsluiten of overnemen. Techbedrijven gebruiken informatie om mensen in hokjes te plaatsen en tegen elkaar op te zetten – dat is informatie gevangenschap.  
  • Artificial Intelligence (AI) wordt vaak ingezet om verschillende bevolkingsgroepen te benadelen. Uit algoritmes in vooral Amerika blijkt bijvoorbeeld dat zwarte mensen veel minder dan witte mensen worden doorverwezen naar de huisarts.
  • Als wetenschapper wil ik antwoord geven op vragen die nog gesteld gaan worden.
  • Eén van mijn eerste onderzoeken ging over wat computers ons kunnen leren over discriminatie. Op basis van foto’s leert een AI-systeem wat een auto of mens is. Daaruit bleek dat zwarte mensen als gorilla’s werden gecategoriseerd. Door het systeem te voeden met meer voorbeelden kan je het minder discriminerend maken.
  • Er zijn drie stappen in het AI-ontwikkelproces: intentie, creatie en correctie.
  • De uitdaging is om uit de frame van grote Tech-bedrijven te komen. We moeten vooral de jongeren bewust maken van de keerzijde van AI. Ik ben overtuigd dat mensen hun eigenaarschap kunnen nemen met verbeelding, veerkacht en vaardigheden.
  • Uiteindelijk zorgt liefde, verbinding en dialoog voor veerkracht. Dat noemt hoogleraar Ann Masten ‘ordinaray magic’. Dat mag terugkomen want het creëert nieuwe energie en motivatie.
  • Als niemand komt met alternatieven, dan gaan anderen dat ook niet voor jou doen.
  • Mensen denken eenmaal in categorieën. De vraag is dan: wat zijn de labels die ons verbinden in plaats van polariseren?
  • Wij denken heel erg eendimensionaal. Een voorbeeld is dat er vrouwenquota ingezet worden op gendergelijkheid, maar niet op zwart-wit diversiteit in organisaties. AI kan helpen om soortgelijke vragen tegelijkertijd op te lossen.   
  • We moeten onszelf de vraag stellen: kunnen we het, maar vooral willen wij het?
  • Op de vraag ‘Hoe leren wij van de fouten die AI maakt?’ volgt een circulair antwoord. Want wij zijn AI en AI zijn wij. Het is een verlengstuk van wat wij zijn. 

 

Luister hier naar Sennay Ghebreab in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#14 Derk Loorbach – ‘Wat voegt Twitter toe?’

3 mei 2021 • By
Ask it Forward #14 Derk Loorbach

#14 Derk Loorbach – ‘Wat voegt Twitter toe?’

Derk Loorbach – hoogleraar sociaal-economische transities aan de Erasmus Universiteit Rotterdam – is als nieuwsgierige onderzoeker een van de grondleggers van de transitiemanagement-aanpak. Zijn motto? ‘Als iets onduurzaam is, dan gaat het vroeg of laat mis.’ Hoe Derk de toekomst positief wil beïnvloeden, deelt hij in gesprek met Suzanne. Om dit te illustreren kiest Derk voor het kunstwerk ‘Urban Sun’ van Studio Roosegaarde, een installatie om met UV-licht een COVID vrije omgeving te creëren. Maak kennis met deze impactmaker in de transitie arena. 

De kunst

URBAN SUN door Studio Roosegaarde   

 

De kern

  • URBAN SUN is een installatie, ontwikkeld door Studio Roosegaarde, om met Uv-licht een coronaproof omgeving te creëren. Dit kunstwerk symboliseert alles waar ik mee bezig ben, namelijk het bij elkaar brengen van perspectieven om vooruit te komen. Daan Roosegaarde brengt kunst, techniek en maatschappelijk engagement samen en dat spreekt mij enorm aan. 
  • Dat samenvoegen van verschillende perspectieven, zodat nieuwe kennis ontstaat, heb ik tijdens mijn studie Cultuurwetenschappen geleerd. 
  • In de ontwerp wereld is de designer of het design proces heel belangrijk. In de transitiewereld vertrekken we vanuit de levens van de mensen zelf en helpen we hen meer ontwerpend te denken. 
  • Met DRIFT proberen we mensen tot verwondering, kennis en inzicht te laten komen zodat zij ernaar gaan handelen. 
  • Al tien jaar organiseren we projecten met de gemeente Rotterdam over mobiliteitstransities in ‘de mobiliteitsarena’. Dit leverde onder andere het inzicht op dat we moeten stoppen met de auto verbeteren, maar we moeten eigenlijk de problemen op gaan lossen om ruimte te geven aan de dingen die we liever hebben: voetgangers, fietsers. Dat heeft een cultuurverandering geleid bij de beleidsmakers, en ook tot een nieuw ondernemerschap in de stad.
  • Als iets onduurzaam is, dan gaat het vroeg of laat mis.   
  • Mensen zitten vaak in een frustratie dat ze het probleem willen oplossen, maar als je uitzoomt dan ervaar je de complexiteit, het nietige en de onstuurbaarheid van het geheel. 
  • Als er patronen zijn die je bij anderen herkent, dan gaan mensen herkennen waar ze impact kunnen maken. Dat is empowerment. 
  • Voor mij is transitie een meta-verhaal, een kapstok om jouw eigen verhaal te gaan maken, waardoor je de toekomst beïnvloedt. 
  • Onze betekenis van algemeen belang verandert continue. Dat werkt door in onze manier van denken, werken en organiseren. 
  • In de praktijk zien we een opleving van het oude model van coöperatie in een nieuwe context zoals in de energietransitie, zorg en voedselindustrie. Eigenaars worden mede-participanten in de productie waardoor het duurzamer is. 
  • Soms zien we dat het verhaal moet veranderen. Dan gaan we op zoek naar mensen die dat ook al vinden. Die noemen dat geen transitie, maar zijn gewoon bezig met de oplossingen. Wij brengen die mensen bij elkaar en helpen hen met elkaar een grote verhaal te bouwen. En dat helpt hen weer bij hun eigen praktijk. 
  • In de doorgeefvraag van Elke gaat zij uit van de tegenstelling dat Twitter vluchtig is en transities ingewikkeld zijn. Ik zie transities zie ik als de optelsom van kleine acties. 
  • Twitter is voor mij een training om als wetenschapper kort en bondig te formuleren. De vluchtigheid van het medium kan een probleem zijn maar het kan ook de juiste mensen aanspreken waardoor je wél de verdieping in kan. 

 

Luister hier naar Derk Loorbach in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#13 Elke Wiss – ‘Hoe zorgen we voor meer diversiteit in de filosofie?’

3 mei 2021 • By
Ask it Forward #13 Elke Wiss

#13 Elke Wiss – ‘Hoe zorgen we voor meer diversiteit in de filosofie?’

Onze AIF #13 gast is Elke Wiss, auteur van het nr. 1 Managementboek ‘Socrates op Sneakers’, oprichter van de Denksmederij en collega in The Curiosophy Collective, waar zij meewerkt aan het Curiosophy leiderschapsprogramma. Van haar voorganger Rodney Lam krijgt zij de vraag: ‘Hoe brengen wij meer diversiteit in de filosofie?’ 

Met het gedicht ‘Er zijn van die mensen die’ van Wislawa Szymborska gaat Elke op innerlijke zoektocht naar wat diversiteit voor haar betekent. Zodra we ons denken trainen, beargumenteert Elke, ‘dan gaat diversiteit niet om divers genoeg zijn, maar om spreken met elkaar.’ Ontdek de wondere wereld van Elke met haar continue verleiding om te willen weten… 

 

De kunst

Gedicht: Er zijn van die mensen die

Er zijn van die mensen die bedrevener zijn in leven. 
In en om hen heen heerst orde. 
Voor alles hebben zij een manier en het juiste antwoord.
 
Zij raden onmiddellijk wie wie, wie met wie, 
met welk doel, waarheen.
 
Stempelen unieke waarheden af, 
gooien overbodige feiten in de versnipperaar, 
en stoppen onbekende personen 
in op voorhand voor hen bestemde ringbanden.

Denken zo veel als de moeite waard is, 
en geen ogenblik langer, 
want achter dat ogenblik loert de twijfel.
 
En als ze uit hun bestaan worden ontslagen, 
verlaten ze hun post 
door de aangegeven deur.
 
Soms benijd ik hen 
– gelukkig gaat dat ook weer over. 

– Wislawa Szymborska (1923-2012)   

De kern

  • Dit gedicht kwam niet zozeer bij mij op om te kijken hoe we diversiteit terugbrengen in de filosofie, maar omdat het mijn denken over diversiteit benadert. 
  • Er is een verschil tussen academische filosofie en praktische filosofie. Als je het hebt over filosoferen, dan gaat dat niet over het openslaan van boeken van oude filosofen, maar kritisch gedegen denkonderzoek doen. Die twee halen mensen vaak door elkaar. 
  • De academische filosofie zoals die onderwezen wordt is niet heel divers. Een onderdeel daarvan is om opnieuw naar de canon en het onderwijs te kijken. Daar hebben wij met zijn allen een stap in te maken. 
  • Kritisch denken is net zo natuurlijk als balletdansen. Dat gaat over uren trainen, over heel scherp opletten. 
  • Ik ben van oorsprong theatermaker. Toen ik besloot een cursus praktische filosofie te volgen, raakte ik verslaafd aan het socratische gesprek. Ik was onder de indruk van wat het betekent om werkelijk een dialoog te voeren.   
  • Ik denk dat je in iedere traditie een zwart-wit denker en in iedere traditie een holistische denker kan vinden. 
  • Het grootste geweld wat wij elkaar aandoen is dat we stilte zien als ongemakkelijk. Wat als wij stilte zien als denkruimte? Welke ellende overkomt je als je zwijgt en zorgvuldig wilt zijn in wat je te zeggen hebtWel monster komt jou opvreten?    
  • De verleiding van het willen weten – ik wil het handboekje – dat kom ik nog altijd tegen. Maar in het leven gaat het erom dat wij ons verzoenen met 100% van de beslissingen nemen met 50% van de informatie. 
  • Denkniveau doet er niet toe bij een socratische dialoog. Wat doet het ertoe dat de één timmerman is en de ander directeur bij Shell? Waar het om gaat is: heb ik de moed om mijn denken kritisch onder de loep te nemen? Het is namelijk niet leuk om bepaalde denkpatronen in jezelf te herkennen. 
  • Het trainen van mijn denken heeft niks met een andere filosofie of cultuur te maken – denken is voor iedereen. Als mens kom je denkvragen tegen als ‘wie ben ik?’ of ‘wat is een goede samenleving?’ of ‘wat is vriendschap?’. Dit zijn vragen die je waar ook ter wereld vindt. 
  • Ik realiseer mij dat mensen die anders denken mij veel te leren hebben. Dat moet ik actief opzoeken. Bij The Curiosophy Collective en Buitenkunst kom ik bijvoorbeeld verschillende perspectieven tegen. 
  • Zelf noem ik het ‘Socrates op sneakers’ of noem het ‘Socrates op pumps’, maar die liggen allemaal te slapen. Ik geloof dat zodra wij die wakker schudden en trainen in helder denken, dan gaat diversiteit niet om divers genoeg zijn, maar om spreken met elkaar. Om op bezoek te gaan in de denkwereld van de ander en daar vervolgens zelf uit te komen. 

Fotografie: Elke Verbruggen

 

Luister hier naar Elke Wiss in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#12 Rodney Lam – ‘Wat leidt tot trots?’

3 mei 2021 • By
Ask it forward #12 Rodney Lam

#12 Rodney Lam – ‘Wat leidt tot trots?’

Op school wist ik meer over WOII en Jodenvervolging dan over Suriname en Indonesië’  

In deze podcast ontdekken we de kracht van verbindend leiderschap en leergierigheid met Rodney Lammede-eigenaar en managing director van het populaire streetwear label Daily Paper, scriptschrijver en hoofdrolspeler van de film ‘Suriname’ en vader van vijf kinderenOp de vraag wat trots voor hem betekent, gaat hij terug naar zijn roots.  

Rodney koppelt trots aan de zwarte bladzijdes in de geschiedenis zoals het slavernij- en maffiaverleden. Hij kiest de film Godfather III, over maffiabaas Michael Corleone, om een duistere definitie van trots te verduidelijken. Beluister de podcast en ontdek hoe trots vanuit Rodney’s visie in vele gedaanten komt... 

 

De kunst

Film: The Godfather part III

The Godfather

De kern

  • Wat in de Godfather III naar voren komt is dat de makers met trots toch een duistere historie brengen. De film speelt zich af in Sicilië, het historisch hart van de maffia. De hoofdpersoon Michael Corleone hunkert naar legitimiteit en wil een betere toekomst voor zijn kinderen. 
  • Laatst zag ik de documentaire ‘Nieuw Licht’ over de slavernij tentoonstelling in het Rijksmuseum. Je ziet het verhaal achter het verhaal zoals de kind slaaf op de Nachtwacht. Het vertelt over waar wij vandaan komen en dat geeft een stukje trots. 
  • Mensen die mijn film ‘Suriname’ hebben bekeken en die zelf slechte dingen hebben gedaan, gaan met mij in gesprek. Ook zij zijn op zoek naar legitimiteit voor hun kinderen. Het geld en de macht vormt de basis voor hun toekomst. 
  • Voor of tegen Bouterse, iedereen hielp mee in het maken van deze film. Dat maakt hem zo mooi. 
  • Voor mij is trots historie en authenticiteit. Als ik in Suriname was opgegroeid, dan was ik een heel ander persoon geweest. En zonder de VOC zou ik hier niet zitten. Waarschijnlijk waren er dan geen gastarbeiders en slaven naar Nederland toegekomen. 
  • Slechte dingen kunnen goede dingen voortbrengen. Net als dat schoonheid persoonlijk is.  
  • Met de film Suriname ben ik heel blij dat ik een platform heb kunnen creëren. Aan de achterkant was het een hele inclusieve productie. We hadden een witte crew die meeging naar Suriname die kennis heeft gemaakt met het land. Dat was voor hen een levens veranderende ervaring. 
  • De wereld is niet altijd een eerlijke plek. Ook als je kijkt naar de historie van Nederland dan zijn er veel zwarte bladzijdes die nu pas worden belicht. Op school wist ik meer over WOII en Jodenvervolging dan Suriname en Indonesië. 
  • De hele grachtengordel is op Surinaams hout gebouwd. En ik vind Amsterdam een van de mooiste steden van de wereld. 
  • Binnen het modemerk Daily Paper wordt heel goed onderzoek gedaan naar Afrikaanse culturen. Wij brengen twee culturen samen, de Nederlandse en Afrikaanse. De bodywarmer die ik aan heb, een samenwerking met het Van Gogh Museum, draag ik met trots. 
  • In de meeste dingen ben ik autodidact – of het nou een script schrijven is of het maken van een film. 
  •  Als je weet waarom je iets gemaakt hebt, ben je altijd trots op wat je gemaakt hebt.
  • Wat ik mijn kinderen meegeef is dat wat ze ook doen, dat ze daar het meeste uit proberen te halen. Het maakt het leven zoveel voller en completer als je terug kan kijken op wat je hebt bereikt en dat dat mooie dingen zijn in plaats van mooie dingen hebben. 
  • In de kunstgeschiedenis zie je veel witte kunstenaars. Ik denk dat het tijd is om daar verandering in te brengen. Ik vind het daarom belangrijk om dingen te doen die langer blijven dan nu. 
  • Ik houd van complexe vragen. Ze leiden tot onderzoek voor mezelf. Het zet me aan me denken en het laat me dingen op een andere manier zien. Dat gebeurt veel te weinig. 
  • Ik zie mezelf als iemand die er nog niet is. Ik weet gewoon dat ik nog heel veel heb te leren. 
  • Tijdens het onderzoek doen naar bijvoorbeeld racisme, probeer ik eerst zonder oordeel naar andermans mening te luisteren en dan pas een eigen mening te vormen. 
  • Leren leidt voor mij tot trots. Het komt bijna niet voor dat ik niet lees of niet iets op Youtube zoek. Ik ben altijd bezig. 
  • Waar ik trots op ben is dat ik wel weet hoe iets werkt of mislukt. Net als bij het maken van de film Suriname. Ik heb nooit een filmopleiding gedaan. Het is letterlijk begonnen met het intypen bij Google ‘How to write a script’.    
  • Uiteindelijk ben ik het meest trots op dat ik 27 jaar ben getrouwd met dezelfde vrouw die mij vijf kinderen heeft gegeven met wie ik nog steeds gelukkig ben. 

 

Luister hier naar Rodney Lam in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#11 Sietske van Zanten – ‘Hoe geef jij onze aarde door?’

22 maart 2021 • By
Ask it Forward #11 Sietske van Zanten

#11 Sietske van Zanten – ‘Hoe geef jij onze aarde door?’

‘Kunst kan jou in het kleine, dagelijkse veranderen’  

In deze podcast onderzoekt Sietske van Zanten – directeur van het LAM museum in Lisse –de vraag die Donald Pols haar stelt: ‘Hoe geef jij onze aarde door?’ Deze vraag heeft volgens haar veel raakvlakken met kunst kijken 

Met haar openen verwonderende blik neemt zij de luisteraar mee naar  een geluidsfragment van Susan Philipsz. Deze Schotse kunstenaar hoor je zingen als je aan komt lopen bij het LAM museum. Zij zingt dit nummer als ongeschoolde zangeres door een Britse supermarkt ketenAlsof het onbedoeld is en je haar betrapt tijdens het winkelen, omdat ze de microfoon is vergeten uit te zetten. Dit kunstwerk klinkt elke keer anders, ook nu ik het hier weer hoor‘, zegt Sietske. ‘Het maakt een moreel dilemma bij me los, want wat is het verschil tussen wat we willen en wat we nodig hebben? En is er wel een alomvattend, tijdloos antwoord te geven op de vraag hoe wij goed kunnen zorgen voor onze aarde?  

 

De kunst

Geluidsfragment van Susan Philipsz – te horen in de podcact of beluister het hier

De kern

  • ‘Het geluidskunstwerk van Susan Philipsz zet mij aan het denken over verlangen en verleiden met vragen als: weet ik wel wat goed is? Over tien jaar kan dat misschien niet het juiste zijn geweest. 
  • Mijn moeder gaf mij mee om de wereld net wat mooier achter te laten dan je hem hebt gevonden. Dat is ook wat ik mijn kinderen meegeef. Als we dat doen, dan wordt de wereld er mooier op.  
  • Je bent zo gewend om door te gaan en niet stil te staan. Dat is wat ik in mijn vak wil doendoor kunst in stilte kijken naar jezelf en jouw omgeving.  
  • In eerste instantie trek je naar kunst die je veilig vindt, omdat het mooi of knap is gemaakt. Maar dat zijn niet altijd de kunstwerken die op langere termijn het meeste teweegbrengen. Zo is het eigenlijk ook met dat wat goed is voor onze aarde. 
  • Itamar Gilboa, een kunstenaar uit onze collectie, speelt met comfort en de short-term kick. In het LAM is een porseleinen installatie te zien van zijn eet-dagboek, waarbij de hamburger van goud is.   
  • Ik kan mij herinneren dat ik als kind al twijfelde of ik het goede deed. Dat twijfelen over de juiste keuze houdt mij scherp 
  • De Kunst is een onzeker terreinMet het LAM team proberen wij deze onzekerheid weg te nemen. 
  • Kunst kan jou in het kleine, dagelijkse veranderen en daar hoef je geen voorkennis voor te hebben.  
  • Wat ik wil bereiken is dat er verbinding ontstaat tussen museumbezoekers en teamleden. Door met respect naar elkaar te luisteren, kan dat jouw blik verruimen. Met die openheid maak je de wereld mooier.’ 
  • ‘Er zijn geen feiten, slechts interpretaties’  Nietzsche 

 

Luister hier naar Donald Pols in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#10 Donald Pols – ‘Bestaat transformatie zonder intrinsieke motivatie?’

9 maart 2021 • By
Ask it forward Donald Pols

#10 Donald Pols – ‘Bestaat transformatie zonder intrinsieke motivatie?’

‘Er is een verschil tussen zij die veranderen en zij die de verandering stimuleren.’ 

Luister mee naar een ontwapenende ontmoeting met Donald Pols – directeur Milieudefensie – over de vraag van Marry de Gaay Fortman ‘Bestaat transformatie zonder intrinsieke motivatie?’    

Aan de hand van Charley Toorop’s schilderij ‘Muzikanten en Dansende Boeren‘ en de rechtszaak tegen Shell, laat hij de essentie tussen verandering en transitie zien. En stuit onderweg op een moreel dilemma dat hem tot op de dag van vandaag bezig houdt... 

 

De kunst

Muzikanten en Dansende Boeren‘ – Charley Toorop, 1927, collectie Kröller Muller

De kern

  • Kunst is een schuilplaats in deze woelige wereld.
  • Charley Toorop schilderde vanuit intrinsieke waardering voor de mens.  
  • Goede campaigners (iemand die zich inzet voor maatschappelijke verandering) hebben empathie voor mensen en de samenleving die verandert.  
  • De grote zware vervuilende bedrijven hebben bedongen dat zij zelf amper bijdragen. Zij krijgen miljarden aan subsidies, die door de modale Nederlander betaald worden. 
  • De meeste transformaties komen op gang door een shock. De drijvende kracht achter veranderingen zijn de mensen die intrinsiek gemotiveerd zijn voor transitie. 
  • Ik moest de hele Milieudefensie organisatie omvormen om de Shell rechtszaak mogelijk te maken.  
  • Milieu Defensie medewerkers zijn enorm intrinsiek gemotiveerd om de wereld een stukje beter te maken. In de vorm waarin verschillen de ideeën 
  • De confrontatie zoeken (met Shell) past eigenlijk niet bij mijn persoonlijkheid, maar ik denk wel dat het noodzakelijk is.  
  • Duurzaamheid is het internaliseren van de kosten, zodat het bedrijf gaat betalen om de CO2 te reduceren. Een bedrijf vreest dan dat het te duur wordt voor klanten. De meeste bedrijven zitten vast in die angst. Op Unilever na, die doen dat wel. 
  • Onze rechtsnormen zijn nationaal, maar de economie is geglobaliseerd. En daarmee een aantal bedrijven. De 25 bedrijven die wereldwijd verantwoordelijk zijn voor de helft van de vervuilingen, zijn geen onderdeel van het prijs- klimaat akkoord. Zelfs niet nationaal. Wij willen dat deze bedrijven zich gaan houden aan het klimaat akkoord.  
  • De grote uitdagingen zijn collectieve uitdagingen. Voor mij persoonlijk is dat: hoe geef ik onze aarde door? Zo verbinden wij het nu en de toekomst, het persoonlijke en het collectief. 
  • Bij Tata steel heb ik persoonlijke gesprekken met de OR en vakbond over de vraag: ‘Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we de bedrijvigheid houden van Tata steel behouden voor NL, maar dan op een manier die past binnen de grenzen die de aarde stelt?’ 
  • Een van mijn minder florissante ervaringen is dat toen de mogelijkheid ontstond met Shell in gesprek te gaan, onze advocaat heeft gezegd dat het gesprek niet door kon gaan, omdat het problematisch was voor de rechtszaak. Ik baal er eigenlijk nog steeds van dat ik gedwongen was het gesprek met Marjan van Loon niet aan te gaan.  
  • Ik geloof namelijk wel in grote verhaal van onze westerse beschaving. Dat is de noodzaak van met elkaar in gesprek te gaan op menselijk niveau. Het humanisme is uiteindelijk de menselijke maat. En de bron van democratie en maatschappelijke samenleving. 
  • Er is een verschil tussen zij die veranderen en zij die de verandering stimuleren.  
  • Er is alleen transformatie mogelijk, gedreven door intrinsieke motivatie. 

 

Luister hier naar Donald Pols in jouw favoriete podcast app:


Nieuws

Internationale Vrouwendag. En dit zijn mijn dochters. 8 maart 2021

8 maart 2021 • By

Internationale Vrouwendag 2021 Suzanne Leclaire

Internationale Vrouwendag. En dit zijn mijn dochters.   

Ik werd wakker vanochtend en zag hoe de kanalen vol stroomden met Internationale Vrouwendag. Met dit jaar de centrale vraag: ‘Invloed met Impact – Op welke manier kunnen vrouwen op een positieve manier invloed uitoefenen?’ 

Ik heb altijd even afstand nodig om te begrijpen wat ik wil of moet met een grote vraag, thema of beweging. Om een vraag te kunnen doorvoelen, kies ik altijd de route van hem ‘eerst naar mezelf brengen’. Kiezen voor een persoonlijk voorbeeld, waarin de vraag tot uitdrukking komt helpt ‘door de vraag heen te bewegen’ in plaats van te gaan praten over hullie, zullie en de rest van de wereld.  ‘Levend onderzoek’, noem ik dit sinds jaar en dag. Simpelweg omdat een grote vraag pas gaat leven als we ons er van binnenuit mee verbinden. 

Ik besloot mijn vakmatige neiging om eerst aan de vraag zelf te gaan sleutelen te laten voor wat het is. En linea recta door te steken naar de vraag die ik op deze Internationale Vrouwendag – om te beginnen – aan mezelf wil stellen. Voor de vrouwen in mijn leven, waarop ik het allerliefst positieve invloed heb: mijn drie dochters. Dus draaide ik de vraag naar:

‘Op welke manier oefen ik als vrouw invloed uit op mijn dochters?’ 

 

De impact die mensen willen maken, serieus nemen 

Ik had zelf als kind een rijke fantasie en grote verlangens. Over zangeres worden, kunstenaars verbinden aan het bedrijfsleven, grote wereldvragen doorgronden en veel meer. Met vallen en opstaan leerde ik hoe mijn grote dromen te realiseren met de voeten op de grond. En in dat proces zit ik nog steeds. Wat mij enorm heeft geholpen is dat ik op cruciale momenten mensen tegengekomen ben in mijn leven, die mijn dromen niet wegwuifden, maar geloofden. Dat heeft grote invloed gehad op mijn vermogen te durven doen. 

Mijn dochters hebben hun eigen dromen. Alle drie op een ander vlak. Wat ik kan doen voor hen, is hen serieus nemen en in elke fase van hun leven bevragen wat er nodig is voor hen om deze droom na te jagen. Zo wilt mijn oudste dochter sinds ze klein was al kinderoncoloog worden. Ze werd geraakt door de impact die kanker jaren geleden op haar nichtje had. Ze kreeg een HAVO/ VWO advies vier jaar geleden van school. Maar was super gedreven naar VWO+ te gaan, omdat dat de kans op toelating tot de studie geneeskunde straks zou vergroten. De basisschool wilden haar geen enkelvoudig VWO advies geven. Ze vonden het risico van de teleurstelling die zou volgen als ze VWO niet aankon te groot en wilden haar dat besparen. 

Dat is dus een wezenlijk ander uitgangspunt dan het mijne. Maar het ging hier niet om mij of de juf. Het ging om haar. Met het risico van teleurstelling inbegrepen. Nu zit ze er. Makkelijk is het niet. Ze leert hard. Maar het vertrouwen dat ze heeft gekregen doordat haar verlangen serieus is genomen, is wat haar enorm heeft doen groeien. Als deze route niet lukt, is er altijd een andere naar datgene waar zij impact op wil maken. Dapper vind ik het. Wie niet waagt…

  

Aandacht geven aan de manier waarop we elkaar ontmoeten 

Een ander aspect waarop ik als vrouw positief invloed wilde uitoefenen bij mijn dochters, is hun besef van de waarde van ontmoeting. Het voeren van een goed gesprek, waarin iedereen zich gehoord of gezien voelt, is voor veel mensen eerder uitzondering dan regel. Kinderen groeien op met de voortdurende verleiding van schermen, met een TikTok cultuur van zien en gezien worden en met snelle oordelen op platforms als Snapchat.  Elkaar ontmoeten begint met de leef en denkwereld van de ander echt leren kennen. Daar is vorm voor nodig. Je belandt niet zomaar in contact dat verder gaat dan koetjes en kalfjes. Daar is iets voor nodig. Dat had ik zelf al jong in de gaten. Vanuit een eigen behoefte als kind om meer gezien en gehoord te worden. Maar wat ik kon doen om voorbij de ontmoetings-armoede te komen, leerde ik later pas. 

Hoe ik probeer positief invloed uit te oefenen op mijn dochters, is door hen in aanraking te brengen met verschillende soorten ontmoetingen. Als de kamers een te grote zooi worden, de dochters met toenemend venijn naar elkaar uit halen of niemand anders meer dan ik (nee sorry schat, eigenlijk ben jij het meestal) de vaatwasser uit ruimt, riep ik in het verleden bijvoorbeeld wel eens iedereen bij elkaar voor een levend onderzoek naar de vraag ‘Hoe wil ik dat wij met elkaar omgaan?’

Met een paar eenvoudige gespreksregels en een tafel met lekkers, krijg je dan alle irritaties boven tafel, leren we met zijn vijfen (weer) wat er gebeurt als we niet onderbroken worden en hoe het is echt te luisteren naar de ander. Na ongeveer een uur tekenen we met zijn allen de ‘Leclaire Leidraad’ waar we het allemaal over eens zijn op een groot krijtbord in onze woonkamer. Zo snapt iedereen ‘wat het goede doen’ binnen ons gezin betekent en is die vaatwasser weer van iedereen. 

  

Nieuwsgierigheid koesteren 

En dan dat ene. Die kwaliteit die mij zo mateloos fascineert in het leven. Nieuwsgierigheid. Elke dochter stelde vanaf het moment waarop ze kon praten eindeloos veel vragen. Zoals elk kind in de basis doet. Mijn middelste dochter stelde altijd al ‘grote vragen’, zoals: ‘waar komt de maan vandaan?’ of ‘wie was er voordat er mensen waren. Dat verandert nu. Mijn jongste dochter stelt spannende vragen, zoals: ‘Hebben papa en jij het dus drie keer gedaan?‘  

Ik heb altijd elke vraag aandacht gegeven. Niets weggewimpeld. Als ik even geen tijd had, gaf ik aan wanneer we samen even naar de vraag zouden gaan kijken. Lang niet altijd door er antwoord op te geven. Sterker nog, meestal niet! Maar wel door samen te kijken hoe achter het (eigen) antwoord op zo’n vraag te komen. 

Ik neem ze mee naar plekken die hen dichter bij het antwoord van hun vraag brengt. Bijvoorbeeld naar de Voedselbank als mijn jongste dochter wilt weten waar het eten naar toe gaat dat we in de doos bij de supermarkt doen. Of naar het Planetarium van Eise Eisinga als de middelste wil weten hoe het heelal ontstaan is. En laat ze ter plekke zélf op onderzoek uitgaan. Ook nodig ik soms mensen uit, waarvan ik weet dat ze iets kunnen aanreiken, waar een van mijn kinderen intrinsiek nieuwsgierig naar is. Zonder verder vervolgens zelf veel actiefs te doen.

In alle gevallen leer ik met hen mee. Hun vragen leiden ook bij mij tot nieuwe inzichten. Ik hoop dat ze zich altijd zullen blijven verwonderen. Over waarom er armoede is, over wat je ziet als je door het glazen plafond heen kijkt, over wat zij zelf kunnen doen om de wereld een beetje mooier te maken. Zodat zij zullen ervaren dat niets vanzelfsprekend is en zij overal van waarde kunnen zijn. Ook zonder alles vooraf en zeker te weten.

En zo kom ik – via de binnenweg – uit bij mijn antwoord op de centrale vraag van deze Internationale Vrouwendag: ‘Op welke manier kunnen vrouwen op een positieve manier invloed uitoefenen?’

Door in het dagelijkse dat van jezelf te geven, waarvan je vindt dat de wereld een beetje meer nodig heeft.


Podcast

#9 Marry de Gaay Fortman – ‘Wat is het effect op de kwaliteit van bestuur wanneer vrouwen hun potentie in de bestuurskamer volledig benutten?’

2 maart 2021 • By
Marry de Gaay Fortman Suzanne Leclaire

#9 Marry de Gaay Fortman – ‘Wat is het effect op de kwaliteit van bestuur wanneer vrouwen hun potentie in de bestuurskamer volledig benutten?

Suzanne Leclaire ontmoet Marry de Gaay Fortman – kunstminnende en beminnelijke topadvocaat en partner van Houthoff, commissaris van KLM en De Nederlandsche Bank, (voormalig) voorzitter van Topvrouwen.nl en auteur van het boek ‘Verdrink geen dooie eend’ – in haar huis vol kunst en historie op de dag dat we horen dat Hans de Boer overleden is. Aan de hand van het kunstwerk ‘It’s a white man’s world’ en een eerbetoon aan de witte man – van wie we allemaal houden – gaat ze op zoek naar het daadwerkelijke effect van vrouwelijke potentieel in de boardroom.

 

De kunst

‘It’s a white man’s world’  Peter Friedl, foto, 2004

De kern

  • Het kunstwerk is geen statement tegen de witte man. Het kunstwerk roept de feitelijkheid op dat we leven in een wereld die gedomineerd wordt door de witte man en ook een beetje afgeschermd wordt door de witte man. Daar hebben we wel last van.
  • Ik speelde vroeger veel met jongens. Daarmee krijg je onbewust de taal van de jongens mee. Maar ik had ook vriendinnen. Ik kreeg pas veel later besef van het verschil.
  • ‘Hoeveel meer kinderen wil je nog?’ Is een manier van aanspreken waarvan ik weet dat een mannelijke partner in een advocatenkantoor niet overkomt.
  • Ik ben niet geneigd de schuldvraag bij een ander neer te leggen, maar altijd eerst zelfreflectie toe te passen: ‘Wat kan ik op dit moment doen om mijn effectiviteit te vergroten of een bijdrage te leveren die ik vind nu te moet leveren?’
  • Ook vrouwen kunnen totaal gevormd zijn in de profit en loss.
  • Vrouwen die in hele hoge posities zaten, maar daar op een of andere manier niet meer zitten, worden niet per definitie gevraagd voor een andere vergelijkbare rol. Omdat bij vrouwen snel aan hen kleeft: ‘daar zal iets wel niet goed gegaan zijn’. Terwijl bij mannen heel vaak wordt gedacht: ‘ze zijn toe aan een volgende stap.’
  • ‘Mannen gaan al struikelend verder en die zitten daar niet zo mee. En van vrouwen die struikelen wordt wel gezegd: ‘zie je wel, we wisten wel dat een vrouw het niet aankon.’ Of ze voelt zichzelf daarin onzeker worden.
  • Er is geen bedrijf meer te bedenken in Nederland dat zich buiten de orde van de samenleving kan zetten. Daar hoef je geen staatssteun voor te ontvangen.
  • Ik vond de KLM situatie wel een voorbeeld waarin ik én heel veel begrip kon opbrengen voor de insteek van de piloten die zeiden ‘hé, wij hebben toch een heel heldere afspraak gemaakt. Waarom geldt die opeens niet?’ Terwijl er tegelijk een nieuwe werkelijkheid was ingetreden waarmee we moesten omgaan.
  • De enige manier van werken is vaak ‘tjak tjak tjak’… Je mist dan de creativiteit van het gesprek met elkaar waarin je vaak de derde weg vindt. Iemand heeft oplossing A of B voorbereid, maar als je er fundamenteel over praat en er de tijd voor neemt, dan zie je vaak dat er een hele andere route wordt gevonden.
  • Must read: Verdrink geen dooie eend – De kunst van beminnelijke doeltreffendheid 

 

Luister hier naar Marry de Gaay Fortman in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#8 Ernestine Comvalius – ‘Hoe kan het dat we steeds meer spelen, maar steeds minder speels worden?’

18 februari 2021 • By
Ernestine Comvalius Suzanne Leclaire

#8 Ernestine Comvalius –  ‘Hoe kan het dat we steeds meer spelen, maar steeds minder speels worden?’

Ernestine Comvalius – schrijver, adviseur en dé vrouw achter het multiculturele Bijlmer Park Theater –  wordt in de tweede week van haar pensioen wakker en schrijft spontaan het gedicht See Saw.

Diezelfde week ontmoet ik haar voor Ask it Forward. We besluiten aan de hand van haar eigen ‘spelende woorden’ de vraag die Roland van der Vorst aan haar aanreikt, te onderzoeken: ‘ Hoe kan het dat we steeds minder speels worden t.a.v. gevoelige maatschappelijke thema’s, terwijl we steeds meer gamen, spelletjes verkopen en spelen integreren in onderwijs en onze organisaties?’

Shownotes

  • Gekozen kunstwerk: See saw (geschreven door Ernestine Comvalius, januari 2021)
  • Uit See Saw: De ultieme vorm van leven is loslaten. De ultieme vorm van liefde is loslaten. Loslaten met overgave. Ik oefen.
  • Toen ik dit schreef wist ik niet waar het uit voortkwam. Vanochtend besefte ik me pas dat dit gedicht over spelen gaat. Toen dit gedicht in me op kwam, wist ik dat ik aan het broeden was op het vinden van nieuw evenwicht.
  • Spelen helpt om ernstige dingen kleiner te maken. In de dingen gaan, je erin verdiepen en dan loslaten.
  • Er moet een gelijkwaardig playing field zijn om te kunnen spelen. We kunnen niet speels zijn als de kaders niet veilig zijn.
  • Spelen is geen lineair proces. Het je belangrijk om durf te hebben om in het leven verschillende uitstapjes te maken. Het resultaat loslaten is ook een belangrijk deel van spel.
  • Spel is van alle tijden. Ik weet niet of we nu minder spelen dan voorheen. Ik ben een zwarte vrouw uit Suriname. Ik zie rituelen ook als spel. Ook in grimmiger tijden, bijvoorbeeld hoe mensen demonstreren.
  • In deze tijd staat moet alles ‘fun worden’. Je hebt echter wel een verantwoordelijkheid je rekenschap te geven van hoe hetgeen je te zeggen hebt aankomt bij een ander

 

Luister hier naar Ernestine Comvalius in jouw favoriete podcast app:


Podcast

#7 Roland van der Vorst – ‘Wat komt er na coöperatie?’

18 februari 2021 • By
Roland van der Vorst Suzanne Leclaire

#7 Roland van der Vorst – ‘Wat komt er na coöperatie?’

In aflevering 7 van Ask it Forward neemt prof. dr. Roland van der Vorst – Head innovation Wholesale en Rural Rabobank Group, hoogleraar Strategic Design TU Delft en columnist voor het FD – ons mee door de vraag die hij kreeg van Arthur van Dijk. Met een gedicht van Rutger Kopland in de hand en een set doortastende vragen van Suzannemaakt hij een reis vanuit de coöperatie van vroeger naar nieuwe duiding voor de toekomst.  

Shownotes

  • Gekozen kunstwerk: Boer met zijn Dieren van Rutger Kopland.
  • In deze tijd zijn we geneigd (met name door sociale media) aan groepsvorming te doen op basis van sentiment.
  • Sentiment moet op de achterbank zitten en je moet het nooit aan het stuur zetten, want dan vlieg je uit de bocht.
  • Als het risico toeneemt moeten we niet bang zijn onszelf afhankelijker van de ander te maken. Zo gingen de boeren 100 jaar geleden ook om met tegenslag.
  • Als je wilt innoveren, begin dan bij je wortels.
  • Er is enorme behoefte aan duiding. Deze tijd met zoveel verwarring vraagt om duiding. Dat wat we in dit gesprek eigenlijk aan het doen zijn. Duiding is belangrijk. Punt.
  • Ik denk dat we in dit gesprek heb kunnen laten zien dat het belang van de coöperatie heel modern is, als je er maar even anders naar kijkt en het uit zijn oude harnas haalt.
  • Nu kom ik toch eigenlijk op de tegenovergestelde conclusies dan waarmee ik het gesprek begonnen.

 

Luister hier naar Roland van der Vorst in jouw favoriete podcast app: